Birey Eğitim Kurumları Eğitim Koordinatörü Ömer Rahmi Arıcı


EĞİTİMDE FIRSAT EŞİTLİĞİ


Genel olarak «fırsat eşitliği» kavramı, kaynaklara ulaşabilme ya da onlardan yararlanma eşitliğidir. «Eğitimde Fırsat Eşitliği» kavramı ise, eğitimsel kaynaklara ulaşabilme ya da onlardan yararlanma eşitliğini ifade eder. Başka bir deyimle, özellikle demokratik toplumlarda, hiçbir ayırım yapmaksızın herkesin potansiyel ve yeteneklerini en uygun biçimde geliştirmede eğitim hizmetinden eşit ölçüde yararlanma şansına sahip olmalarıdır.

Eğitimde Eşitlik Kavramı Genellikle üç tür eğitim eşitliği üzerinde durulmaktadır.

1. Herkese En Üst Basamağa Kadar Öğretim Sağlamak

Bütün vatandaşlara, tüm öğretim aşamalarının en üst kademesine kadar çıkma hususunda hak ve olanak tanımaktan oluşan bir eşitlik kavramıdır. Bu, bir ideal olmakla beraber biyolojik ve ekonomik etmenler bunun gerçekleşmesini engellemektedir.

2. Herkese Muayyen Düzeyde Bir Asgari Öğrenim Hakkının Sağlanması

Bu görüş, her ülkenin okula zorunlu devam yasaları yoluyla gerçekleştirilmektedir. Tüm çocukları asgari bir öğretime ulaştırma amacı güdülmektedir. Bu hak, gelişmekte olan ülkeler için ilk ya da orta öğrenim düzeyleri bakımında gereklidir. Yetenekli bireylere daha yukarı eğitim olanakları sağlanması için bu bireylerin seçilmesi gerekir. Bu seçimin de yapılabilmesi için asgari bir öğretim olanağının herkese sağlanması gereği vardır.

3. Her Bireyin Kendi Yetenek ve Potansiyelinin Tamamından Yararlanmasını Sağlayan Bir Öğretime Kavuşturulması

Bu alandaki eşitlik, bireylerin kendi potansiyellerinden yararlanma hakkı olarak anlaşılmalıdır. Fakat bu eşitliğin gelişmiş ülkelerde gerçekleştirilmesinin mümkün olduğu söylenebilir. Az gelişmiş ülkelerde bireylerin ve toplumun bazı alışkanlık ve gelenekleri buna engel olmaktadır. Örneğin okutulmadığı için pek çok yeteneğini keşfedemeyen ve geliştiremeyen kız çocukları?

Bütün bu eşitlik anlayışlarının genel amacı, bireylere muayyen bir hak sağlamaktır. Anayasamızın 10. maddesi: «Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.» İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 26. maddesi: «Herkes eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleksel eğitim herkese açıktır. Yüksek öğretim, yeteneklerine göre herkese tam bir eşitlikle açık olmalıdır.»

Peki Ne Kadar Eşitiz?

Aslında bu sorunun cevabını hepimiz çok iyi biliyoruz. Eşit değiliz. Peki neden eşit değiliz? Bu sorunun pek çok cevabı var tabi ki bu cevaplara önümüzdeki hafta yazımızda bol bol değineceğiz. Ama unutulmaması gereken bir şeyinde şu olduğunu düşünüyorum: ?fırsatları yaratacak birazda biz değil miyiz?? çevremize en son ne zaman bakabildik? Ne zaman kendi sorunlarımız ve rutinlerimizden sıyrılabildik? Ekonomik, kültürel ve ya sosyolojik sorun ne olursa olsun okuyamayan her çocuğumuzun üzerinde vebalimiz olduğunu düşünüyor. Hazırlamış olduğumuz kardeş okul projesinden katkılarından dolayı herkese tekrardan teşekkür ediyorum. Haftaya görüşmek ümidiyle...